Bu yazı ile birlikte sıfırdan başlayarak web tasarımı noktasında birlikte bir adım atacağız. Elimizde hiçbir şey yokken başladığımız bir tasarımı, en son aşamasına kadar takip edeceğiz.

Bana gelen birçok e-mail, birçok mesaj bu yönde bir yazı dizisi hazırlanması yönündeydi. İnşallah yaptığımız bu çalışmalar sayesinde birçok insan arzu ettiği hedeflere ulaşacaktır. Herkese kolay gelsin.

BAŞLANGIÇ

BİRÇOK web geliştiricisi için, ben de içinde olmak üzere, tasarım sürecinin en çok göz korkutan kısmı ona başlayabilmektir.

Bir dakika için hayal edin, masanızda oturuyorsunuz, elinizde bir fincan kahve var, bir yandan onu içmeye çalışıyorsunuz. Önünüzde ise bir iş; web sitesi yapacaksınız: Bir müşteriniz şirketi için esaslı bir site yapmanızı istiyor. Oysa ortada o müşterinin kartvizitinden başka bir şey yok. Ve bu kartvizit az çok şirketin kimliği hakkında bilgi veriyor gibi ve adam bunu sizden ilham amaçlı kullanmanızı bekliyor. Haydi bakalım!

Maalesef, şekilde gördüğünüz "Soner Elektrik" firmasının kartı ile bu mümkün değil. Siyah beyaz, hepsi yazı, hiç karakter yok... zemin boş... Şu durumda buradan ne çıkarılabilir? ben nasıl bir ilham alabilirim bundan? (Tabi ki kartviziti ben uydurdum. Böyle bir firma yok, benzerlikler raslantıdır.)



Bir plan lazım. Ve Nizamettin Soner ile hemen irtibat kurmalı. Müşteriden birkaç bilgi daha alınmalı, bu şirket ne iş yapar, olmasını istediği içerik nedir? Gerekiyorsa biraraya gelip konuşmak lazım. Başarılı bir taslak ve tasarım ancak bu şekilde ortaya çıkabilir.

Elbette ki, herkes, sanatsal yeteneğinin seviyesi ne olursa olsun, erkek ya da kadın fark etmez, iyi görünen veya gerçekten iyi olan bir tasarım üretecektir, hepsi biraz deneyim gerektirir ve bazı temel yerleşim prensiplerini bilmek üzerine kuruludur.

Madem öyle, önemli noktalarla başlayalım o zaman. Bu yazı dizini takip ederseniz, yakında kaliteli web siteleri yapmak için gerekli bilgilere ulaşmış olacağınıza inanıyorum.

TASARIM SÜRECİ

Geçenlerde bir web programlama kitabında okumuştum, insanların neden bir web sayfasına ihtiyaçları olduğunu anlatırken yazar bize hayali bir senaryo sunarken, sanki tasarımcıların ilham alamazlarsa iş yapamayacaklarını söylüyor, bazen işlerin bu nedenle gereksiz yere uzadığından şikayet ederek web tasarımcılarının işlerine güven olmayağını belirtiyordu.

Evet, yazar işin kolayına kaçmış. Ancak ben sizlere kazın ayağının hiç de öyle olmadığını göstereceğim ve aynı senaryoyu önünüze bu kez ben koyacağım.

Bu senaryonun hayali detayları şu şekilde: Soner Elektrik'in sahibi olan Nizamettin Soner'e bir web sitesi gerekiyor. Elimizde bu adamın bir tek kartviziti var ve Nizamettin Soner işe hemen başlanması için sizi sıkıştırıyor ve adam internette web sitesini görmek için adeta sabırsızlanıyor. Şimdi adama "tamam yaparız" dediniz diyelim, işi aldınız. Adam bir süre size bir şey demeyecek, bunu biliyorsunuz. Yani bu süre içinde kendi kendinesiniz. Öyleyse nereden başlarsınız?

HADİ SİTE YAPMAYA BAŞLAYALIM.

Bütün bir siteyi ya da web uygulamasını geliştirmenin gerçek süreci birçok adım içerir, fakat başlangıç olarak ele alınması gereken iki unsur vardır:

1. Keşif
2. Uygulama.

1. Keşif

Tasarım sürecinin keşif unsuru müşterileri tanımak ve ne yaptıklarını tam olarak araştırmakla ilgili bölümdür. Bunu "tasarımsı" bir görev gibi hissetmeyebilirsiniz, fakat müşterilerinizin kim oldukları, işlerini nasıl yürüttükleri hakkında bilgi toplamak, uygun ve etkileyici bir tasarım yapmanın tek yoludur.

Müşterilerinizle ilk görüşmenizi ayarlamadan önce onların neyi nasıl yaptıklarını anlamak için birkaç dakika ayırın. Onlar sizden kendileri için bir web site tasarlamanızı istedilerse, mevcut bir web siteleri varsa ordan bakın, siz her halükarda Google'dan onları bir araştırın. Eğer yaptıkları iş hakkında herhangi bir bilgiye ulaşamazsanız, ilk tanışmanızdan önce mutlaka onların iş sahaları hakkında az çok bir bilgi edinin.

Mümkün olursa müşteriyle ilk tanışmanızı yüz yüze gerçekleştirin. Bazı zamanlar, mesafeden kaynaklanan bir sebeple tanışmanız telefon üzerinden olabilir, ancak eğer müşteri sizin bulunduğunuz şehirde ise, birebir görüşmek için kesinlikle bir randevu ayarlamalısınız.

Şunu aklınızdan çıkarmayın, bu tanışma müşteriyi etkilemek, kendinizi pazarlamak ya da bir web sitesi satmak amaçlı değildir. Bu ilk aşama müşteri ile iletişim kurma maksatlıdır. Bu görüşme esnasında konuşmaktan çok dinlemeye çalışın ve notlar alabileceğiniz bir not defteri bulunsun. Önünüzde bir laptop olmasın. Bilgisayar ekranları insanların dikkatini dağıtırlar. Eğer müşteri bütün bakışlarını ekrana yoğunlaştırmazsa siz de notlarınızı rahatlıkla alabileceksiniz. Eğer görüşmenize biraz teknoloji katmak isterseniz, bir ses kayıt cihazı getirin. Yine de tecrübelerimde gördüğüm kadarı ile, müşterinin gözünü korkutmamanın ve kendini rahat hissetmesinin en iyi yolunun bir not defteri olduğunu ifade etmeliyim.

Aşağıda bir takım sorular yazdım. Bunlar ilk görüşmede müşteri ile konuşurken sorulabilecek sorulardan bazıları. Görüşmelerim esnasında mutlaka sormuşumdur bu soruları. Siz de, karşınızdaki potansiyel müşterinize bu soruları sormayı ihmal etmeyin:

- Şirketiniz ne iş yapar?
- Sizin şirketteki pozisyonunuz nedir?
- Şirketinizin bir logosu ya da markası var mı?
- Web sitesini yaptırmaktaki amacınız nedir?
- Online olarak elde etmek istediğiniz bilgi nedir?
- Hitap ettiğiniz hedef kitleniz kimlerdir? Üyeleriniz yaş, cinsiyet, adres gibi genel bilgileri paylaşırlar mı? Bunların istatistiği sizde var mı?
- Rakipleriniz kimler ve onların web siteleri var mı?

Bu kısımda dikkatle dinlemeye özen göstererek sağlam ve çarpıcı sorular sormak gerekiyor. -Siz de hayal gücünüzü kullanın ve yaratıcı sorgulamalar üretmeye çalışın. Bunun için müşteri ilişkilerini ve organizasyonlarını tam manası ile anlamaya çalışın. Eğer bir programcı iseniz, teknik bir jargon kullanmaktan kaçının. Eğer bir tasarımcı iseniz tasarım hakkında özel olarak konuşmaktan sakının. Emin olun, düşündüğünüz her şey olabilir, fakat resolution, layer, header, footer, fluid, fixed layout, color schemes gibi tabirler muhtemelen müşteri için çok fazla bir anlam ifade etmez. Daha kötüsü, bu tür sohbetler kendi tasarımınız hakkında özgür olma şansınız varken müşterinizin tasarım görüşlerini yanlış bir yola sevk edebilir.

Tasarım sürecinin ikinci unsuru olan UYGULAMA kısmını da bir sonraki yazımıza bırakıyorum. Daha sonra kaldığımız yerden devam edeceğim ve adım adım web tasarımı derslerimiz devam edecek. Herkese başarılar...